NASA: Η έκρηξη του ηφαιστείου Τόνγκα ήταν 500 φορές πιο ισχυρή από την πυρηνική βόμβα της Χιροσίμα

«Βρήκαμε έναν αριθμό που είναι περίπου 10 μεγατόνοι ισοδύναμου TNT», είπε στο NPR ο Τζέιμς Γκάρβιν, ο επικεφαλής επιστήμονας στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Γκόνταρντ της NASA. Αυτό σημαίνει ότι η έκρηξη ήταν πάνω από 500 φορές πιο ισχυρή από την πυρηνική βόμβα που έπεσε στη Χιροσίμα της Ιαπωνίας στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η έκρηξη ακούστηκε μέχρι την Αλάσκα και ήταν πιθανώς ένα από τα πιο δυνατά γεγονότα που συνέβησαν στη Γη εδώ και έναν αιώνα, σύμφωνα με τον Michael Poland, γεωφυσικό του Γεωλογικού Ινστιτούτου των ΗΠΑ. «Αυτή μπορεί να είναι η πιο δυνατή έκρηξη από [την έκρηξη του ηφαιστείου της Ινδονησίας] Κρακατάου το 1883», λέει η Πολωνία. Αυτή η τεράστια έκρηξη του 19ου αιώνα σκότωσε χιλιάδες και απελευθέρωσε τόση στάχτη που βύθισε μεγάλο μέρος της περιοχής στο σκοτάδι.

Στην περίπτωση αυτού του τελευταίου γεγονότος, ο Γκάρβιν λέει ότι πιστεύει ότι τα χειρότερα μπορεί να έχουν τελειώσει — τουλάχιστον προς το παρόν. «Αν το προηγούμενο στις ηφαιστειακές εκρήξεις σε τέτοιου είδους περιβάλλον έχει κανένα νόημα», πρόσθεσε, «τότε δεν θα έχουμε ανάλογη έκρηξη για λίγο».

Ακόμη και τρεις ημέρες μετά την έκρηξη, η Τόνγκα παραμένει σε μεγάλο βαθμό αποκομμένη από τον κόσμο. Τα υποθαλάσσια καλώδια επικοινωνιών φαίνεται να έχουν κοπεί και το αεροδρόμιο παραμένει καλυμμένο με στάχτη, εμποδίζοντας τις πτήσεις βοήθειας να φτάσουν στην πρωτεύουσα της Νουκουαλόφα.

Αναγνωριστικές πτήσεις από την κυβέρνηση της Νέας Ζηλανδίας έδειξαν ότι η τέφρα είχε σκεπάσει σπίτια και πολλά άλλα κτήρια. Το υπουργείο Εξωτερικών της Νέας Ζηλανδίας ανέφερε ότι δύο άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους και ένα τσουνάμι πλημμύρισε τη δυτική ακτή του κύριου νησιού Tongatapu, προκαλώντας μεγάλες ζημιές.

Τα ρεπορτάζ αναφέρουν ότι η κυβέρνηση της Τόνγκα κάνει λόγο για έναν επιπλέον θάνατο και ακόμη περισσότερες ζημιές σε απομακρυσμένα νησιά, συμπεριλαμβανομένου του νησιού Μάνγκο, όπου όλα τα σπίτια έχουν καταστραφεί. Το μέγεθος της καταστροφής στο νησιωτικό έθνος παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστο. Οι αρχές του Περού απέκλεισαν τρεις παραλίες μετά από πετρελαιοκηλίδα που προκλήθηκε από την έκρηξη του ηφαιστείου.

Το ηφαίστειο που εξερράγη αποτελούσε αντικείμενο μελέτης από την ομάδα της NASA χρόνια πριν την έκρηξή του. Τα νησιά που σχηματίζουν την Τόνγκα βρίσκονται κατά μήκος μιας ζώνης βύθισης όπου ένα μέρος του φλοιού της Γης βυθίζεται κάτω από ένα άλλο, σύμφωνα με τον Γκάρβιν.

«Στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν γνωρίζουμε πότε, σχηματίστηκε ένα είδος ηφαιστείου με έναν μεγάλο δακτύλιο κορυφής από λόφους και πράγματα», λέει.
Στο τέλος του 2014 και στις αρχές του 2015, κατά μήκος του χείλους αυτής της καλντέρας, η ηφαιστειακή δραστηριότητα έχτισε μια πλατφόρμα που υψώθηκε έξω από τη θάλασσα, δημιουργώντας ένα νέο νησί. Στρώματα ατμού και τέφρας συνέδεσαν τελικά το νησί, γνωστό ως Hunga Tonga-Hunga Ha’apai, με δύο πολύ παλαιότερα νησιά εκατέρωθεν του.

Το Hunga Tonga-Hunga Ha’apai καταστράφηκε ολοσχερώς από την έκρηξη του Σαββάτου, λέει ο Dan Slayback, ερευνητής της NASA’s Goddard, καθώς και η Science Systems and Applications Inc. Ο Slayback λέει ότι η έκρηξη ήταν τόσο μεγάλη που φαίνεται ότι κατέστρεψε κομμάτια από κοντινά παλαιότερα νησιά.

«Δεν ήταν στάχτη – ήταν συμπαγής πέτρα, φουσκωμένα σε κομμάτια”, λέει. «Ήταν πολύ εκπληκτικό να το βλέπω να συμβαίνει αυτό». Ο Γκάρβιν λέει ότι ο σχηματισμός του νησιού πιθανότατα δημιούργησε την καταστροφή του. Καθώς ανέβαινε από τη θάλασσα, στρώματα υγρού μάγματος γέμισαν ένα δίκτυο θαλάμων από κάτω του. Υποψιάζεται ότι η έκρηξη προκλήθηκε από μια ξαφνική αλλαγή στα υπόγεια συστήματα, η οποία προκάλεσε πλημμύρα θαλασσινού νερού. «Όταν βάζεις έναν τόνο θαλασσινού νερού σε ένα κυβικό χιλιόμετρο υγρού βράχου, τα πράγματα θα γίνουν γρήγορα άσχημα», λέει.

Όμως, παρ’ όλη την εκρηκτική της δύναμη, η ίδια η έκρηξη ήταν στην πραγματικότητα σχετικά μικρή, σύμφωνα με το Γεωλογικό Ινστιτούτο των ΗΠΑ. Σε αντίθεση με την έκρηξη του βουνού Pinatubo το 1991, που εκτόξευε στάχτη και καπνό για ώρες, τα γεγονότα στο Hunga Tonga-Hunga Ha’apai διήρκεσαν λιγότερο από 60 λεπτά. Δεν αναμένει ότι η έκρηξη θα προκαλέσει βραχυπρόθεσμες αλλαγές στο κλίμα της Γης, όπως έκαναν άλλες μεγάλες εκρήξεις στο παρελθόν.

Το πραγματικό μυστήριο είναι πώς μια τόσο μικρή σχετικά έκρηξη θα μπορούσε να δημιουργήσει τόσο μεγάλη καταστροφή και τσουνάμι. Ο Γκάρβιν λέει ότι οι επιστήμονες θέλουν να συνεχίσουν με πρόσθετες έρευνες στην περιοχή γύρω από την καλντέρα του ηφαιστείου. Η ανάλυση δορυφορικών εικόνων βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και σύντομα ενδέχεται να ακολουθήσουν αποστολές από drones. Οι ερευνητές ελπίζουν ότι το ηφαίστειο θα είναι αρκετά ασφαλές ώστε να το επισκεφτούν αργότερα μέσα στο έτος.