Kωνσταντινούπολη: Τι φοβάται ο Ερντογάν και δεν μιλάει για τρομοκρατία;

Σε πλάνα που κοινοποιήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και δείχνουν την έκρηξη στη λεωφόρο Iστικλάλ, φαίνεται μια μικρή βολίδα, ενώ τουρίστες και πελάτες ουρλιάζουν και τρέχουν πανικόβλητοι. Ο υπουργός Εσωτερικών Σουλεϊμάν Σοϊλού δήλωσε σήμερα ότι το άτομο που άφησε τη βόμβα που προκάλεσε την έκρηξη συνελήφθη, σύμφωνα με τον επίσημο λογαριασμό του Anadolu.

Σε δηλώσεις του σε δημοσιογράφους λίγο πριν αναχωρήσει από την Τουρκία για τη σύνοδο κορυφής της G20 στο Μπαλί της Ινδονησίας, είπε: «Αν πούμε ότι πρόκειται για τρoμοκρατία, μπορεί να είναι λάθος, αλλά με τις αρχικές εξελίξεις και με τις πληροφορίες που ο κυβερνήτης μας έχει μεταδώσει, υπάρχει οσμή τρομοκρατίας» Πρόσθεσε ότι υπήρχαν αρχικές αναφορές ότι μια γυναίκα που διέφυγε από τη σκηνή έπαιξε κάποιο ρόλο.

Η Τουρκία την τελευταία δεκαετία υπήρξε συχνός στόχος επιθέσεων που πραγματοποιήθηκαν από μαχητές της εξτρεμιστικής οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος ή κουρδικών ομάδων, μεταξύ άλλων. Η έκρηξη σημειώθηκε μέρα μεσημέρι σε έναν πεζόδρομο γεμάτο εστιατόρια, καταστήματα και προξενεία. Χιλιάδες άνθρωποι επισκέπτονται την περιοχή κάθε μέρα.

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που σημειώθηκε μια μεγάλη τρομοκρατική επίθεση στην Τουρκία. Το 2016, μια βομβιστική επίθεση στην Άγκυρα άφησε πίσω της 37 νεκρούς και ένας βομβιστής αυτοκτονίας έπληξε έναν κουρδικό γάμο στο Γκαζιαντέπ, σκοτώνοντας 57 ανθρώπους. Μια επίθεση από το Ισλαμικό Κράτος στόχευσε επίσης Κούρδους και αριστερούς ακτιβιστές στο Σουρούτς το 2015, σκοτώνοντας 33. Το 2013 σημειώθηκαν βομβιστικές επιθέσεις με αυτοκίνητα στο Ρεϊχανλί, στα σύνορα με τη Συρία. Το 2003, συναγωγές στην Τουρκία έγιναν στόχος.

Δεν υπήρξε άμεση ανάληψη ευθύνης για την επίθεση της Κυριακής, την πιο πολύνεκρη βομβιστική επίθεση στην Κωνσταντινούπολη από το τέλος του 2016. Κούρδοι μαχητές και αριστεροί εξτρεμιστές έχουν επίσης οργανώσει βομβιστικές επιθέσεις στη μεγαλύτερη πόλη της Τουρκίας στο παρελθόν.

Η Τουρκία διοργανώνει προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές τον Ιούνιο του επόμενου έτους και η επίθεση θα μπορούσε να απειλήσει την οικονομία της που έχει πληγεί από την κρίση και βασίζεται στον τουρισμό για εισροές συναλλάγματος δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Επιφυλακτικά τα μέσα ενημέρωσης

Τα μέσα ενημέρωσης της Τουρκίας, τα οποία στο παρελθόν βιάζονταν να εντοπίζουν ενόχους και να υψώνουν τους τόνους, φρόντισαν να μην χαρακτηρίσουν εξ’αρχής την έκρηξη τρομοκρατία. Οι αρχές επέβαλαν περιορισμούς στην τηλεοπτική και ραδιοφωνική κάλυψη, δίνοντάς τους εντολή να αναφέρουν μόνο επίσημες δηλώσεις για να αποτρέψουν «αναταραχές στην κοινωνία που μπορεί να εξυπηρετήσουν σκοπούς τρομοκρατικών οργανώσεων».

Η πρόσβαση στο Twitter και σε άλλους ιστότοπους μέσων κοινωνικής δικτύωσης ήταν περιορισμένη και η κρατική Αρχή Τεχνολογιών Πληροφοριών και Επικοινωνιών περιόρισε το εύρος ενημέρωσης. Ο γενικός εισαγγελέας της Κωνσταντινούπολης ανέφερε ότι ξεκίνησε έρευνα για «αναρτήσεις αρνητικών ειδήσεων σε λογαριασμούς μέσων κοινωνικής δικτύωσης» σχετικά με την επίθεση και ότι η αστυνομία είπε ότι ερευνά ήδη 25 κατόχους λογαριασμών.

Η Τουρκία τον περασμένο μήνα θέσπισε έναν «νόμο κατά της παραπληροφόρησης» που επισύρει ποινές φυλάκισης έως και τριών ετών για αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που θεωρούνται απειλή για την εθνική ασφάλεια ή τη δημόσια υγεία.

Η Τουρκία έχει κατηγορήσει συχνά το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) ή το ISIS για τρομοκρατικές ενέργειες στο έδαφός της και έχει επίσης κατηγορήσει το PKK για δασικές πυρκαγιές. Η έλλειψη ρεπορτάζ στα τουρκικά φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης το απόγευμα της Κυριακής δείχνει πώς η Τουρκία επεξεργάζεται με προσοχή το νέο περιστατικό.

Οι ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης φέρονται να έχουν περιοριστεί στην Τουρκία μετά την έκρηξη. Επιπλέον, φαίνεται ότι οι αρχές προσπαθούν να αποτρέψουν την μη στρατιωτική τεκμηρίωση και τη διάδοση πληροφοριών. Αυτό θα μπορούσε να είναι ένας τρόπος για την κυβέρνηση να προσπαθήσει να ελέγξει την έρευνα. Ωστόσο, δεν είναι σαφές για ποιες φήμες ανησυχεί πραγματικά η κυβέρνηση.

Το αρχικό βίντεο από το σημείο της επίθεσης φάνηκε να δείχνει μια τσάντα που είχε αφεθεί ύποπτα κοντά σε μια ζαρντινιέρα στη μέση ενός πολυσύχναστου δρόμου γεμάτου τουρίστες. Κάποιοι ισχυρίστηκαν ότι εντόπισαν μια ύποπτη γυναίκα σε πλάνα πριν από την επίθεση. Λεπτομέρειες μετά την έκρηξη, που κινηματογραφήθηκαν από άτομα στο σημείο και από ψηλά, καθώς και βίντεο ασφαλείας που διέρρευσαν, δείχνουν πολλά θύματα. Τα δεξιά εθνικιστικά μέσα ενημέρωσης της Τουρκίας, τα οποία είναι φιλοκυβερνητικά, φάνηκαν επίσης να απέφευγαν να υποβάλουν αξιώσεις για τους ενόχους πίσω από την επίθεση.

Τι διαφορετικό έχει αυτή η κάλυψη;

Αντί για τα συνηθισμένα σημεία συζήτησης που κατηγορούν είτε το Iσλαμικό Κράτος είτε το PKK, μεγάλα μέσα ενημέρωσης όπως η Yeni Safak ήταν πολύ προσεκτικά στα ρεπορτάζ τους. Επιπλέον, τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης και άλλοι επίσημοι ιστότοποι μίλησαν για «έκρηξη» και όχι για τρομοκρατική επίθεση τόσο στις αρχικές απαντήσεις όσο και στα συλλυπητήρια τους στη συνέχεια.

Η απειλή του τρόμου στη Μέση Ανατολή φαινόταν να μειώνεται τον περασμένο χρόνο και αυτό το περιστατικό θα εγείρει ανησυχίες για την ασφάλεια στην περιοχή. Η περιοχή της έκρηξης είναι δημοφιλής στους τουρίστες και είναι συνήθως γεμάτη κόσμο.

Εγείρει επίσης ανησυχίες για την ασφάλεια σε μεγάλα γεγονότα στην περιοχή, όπως το Παγκόσμιο Κύπελλο. Οι τουρκικές αρχές θα πρέπει να προσδιορίσουν τι προκάλεσε την έκρηξη και αν τη χαρακτηρίσουν «τρομοκρατικό γεγονός», τότε το ερώτημα θα είναι ποιος την πραγματοποίησε.

Η Τουρκία μπορεί να θέλει να υποβαθμίσει την έκρηξη, η οποία θα οδηγήσει επίσης σε ερωτηματικά. Η καταστολή των ρεπορτάζ των μέσων ενημέρωσης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης θα ενθαρρύνει περισσότερες φήμες από ό,τι αν δεν είχε επιβληθεί καταστολή.